Stadsverkenning, kortweg urbex verkenning (van het Engelse urban exploration), is een tijdverdrijf dat bestaat uit het bezoeken van gebouwde en verlaten stedelijke gebieden, de stadsverkenner wordt gewoonlijk een urbexer genoemd.
Deze activiteit bestaat uit het bezoeken van verborgen of moeilijk toegankelijke plaatsen, zoals herenhuizen, scholen, verlaten pakhuizen, ziekenhuizen of sanatoria, enzovoort. In de meest extreme gevallen bestaat de praktijk uit het bezoeken van uitdrukkelijk verboden plaatsen, zoals metrotunnels, catacomben en daken (gebouwen, monumenten, enzovoort). Daardoor omvat het diverse zogenaamde "ondergrondse" activiteiten waaronder cataphilie en dakklimmen, het is nauw verbonden met sportieve activiteiten zoals klimmen of parkour. De praktijk verspreidde zich snel met de opkomst van sociale media en videoplatforms, vooral dankzij YouTube.
Vandaag de dag wordt de urbex-praktijk op sommige plaatsen aangepast om te veranderen in "ruïnetoerisme", dit soort toerisme wordt mogelijk gemaakt door reisorganisatoren die het bezoeken van verlaten plaatsen verzorgen.
Stadsverkenning omvat verschillende methoden van beoefening die verschillende drijfveren kunnen hebben. De smaak voor avontuur maakt integraal deel uit van het element. Sommigen richten zich op de historische context, de oude en verlaten bouwwerken. Veel urbex-liefhebbers zijn geïnteresseerd in het cultureel erfgoed en denken dat urbex, mits aan bepaalde voorwaarden voldaan wordt, kan helpen de geschiedenis van de locaties te bewaren en te herinneren. Soms maken stedelijke expedities het mogelijk verwaarloosde archiefcollecties te herstellen of te melden.
