Eksploracja miejska, w skrócie urbex (z angielskiego urban exploration), to hobby polegające na odwiedzaniu zbudowanych i opuszczonych obszarów miejskich, a osoba zajmująca się tym nazywana jest potocznie urbexerem.
Ta działalność polega na odwiedzaniu ukrytych lub trudno dostępnych miejsc, takich jak rezydencje, szkoły, opuszczone magazyny, szpitale czy sanatoria i inne. W najbardziej ekstremalnych przypadkach praktyka ta obejmuje odwiedzanie miejsc wyraźnie zabronionych, takich jak tunele metra, katakumby czy dachy (budynków, pomników itp.). W związku z tym łączy różne tak zwane „podziemne” aktywności, takie jak kataphilia i wspinaczka dachowa, jest ściśle powiązana z aktywnościami sportowymi, takimi jak wspinaczka czy parkour. Praktyka ta szybko rozprzestrzeniła się wraz z pojawieniem się mediów społecznościowych i platform wideo, zwłaszcza dzięki YouTube.
Dziś praktyka urbexu w niektórych miejscach przekształca się w „turystykę ruin”, a ten rodzaj turystyki ułatwiają biura podróży organizujące wycieczki do opuszczonych miejsc.
Eksploracja miejska obejmuje różne metody praktykowania, które mogą mieć różne motywacje. Żądza przygody jest integralną częścią tego zjawiska. Niektórzy skupiają się na kontekście historycznym, starych i opuszczonych budowlach. Wielu pasjonatów urbexu interesuje się dziedzictwem kulturowym i uważa, że urbex, pod pewnymi warunkami, może pomóc chronić i pamiętać historię miejsc. Czasem miejskie wyprawy pozwalają odnawiać lub zgłaszać opuszczone zbiory archiwalne.
